Popyt na wykwalifikowanych obcokrajowców rośnie

Zapotrzebowanie na pracowników jest obecnie tak duże, że na pracę w naszym kraju mogą liczyć zarówno Polacy, jak i cudzoziemcy. Na zatrudnianie tych ostatnich decyduje się coraz więcej pracodawców.

2018-08-14 13:48:33

Oferty zatrudnienia dotyczą najczęściej prostych prac fizycznych, które nie wymagają kwalifikacji. Coraz częściej jednak pracodawcy poszukują również osób wykwalifikowanych: mechaników, elektroników, spawaczy, automatyków, a także pracowników znających języki obce.

Procedury zatrudniania cudzoziemców są różne w zależności od narodowości. W przypadku kandydata z Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego czy Szwajcarii, sytuacja wydaje się najmniej skomplikowana. Każdy obywatel ma prawo swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich. Zarówno on, jak i członkowie jego rodziny mogą pracować bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę. Dużym wyzwaniem dla pracodawców jest jednak zatrudnianie pracowników spoza Unii Europejskiej. Tylko dla sześciu krajów została wprowadzona procedura uproszczona, to Armenia, Białoruś, Mołdawia, Rosja, Ukraina i Gruzja. Oznacza to, że pracodawca może zgłosić do Urzędu Pracy właściwego dla siedziby jego firmy specjalne oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Dokument ten od 01.01.2018 r. wiąże się z opłatą w wysokości 30 zł i daje prawo wykonywania pracy przez sześć miesięcy w okresie 12 miesięcy. Rejestracja trwa około 7-14 dni od zgłoszenia. Warto pamiętać o tym, aby współpracę rozpocząć po odebraniu dokumentu, gdyż Urząd Pracy ma prawo zmienić datę rozpoczęcia pracy przez obcokrajowca. Należy również pamiętać o obowiązkach, które po zmianie przepisów ciążą na pracodawcy. Chodzi o potwierdzenie rozpoczęcia pracy przez pracownika najpóźniej pierwszego dnia zatrudnienia oraz zgłoszenie informacji o nierozpoczęciu przez niego pracy w ciągu siedmiu dni roboczych. Niestety nadal pojawiają się pracodawcy, którzy nie zgłaszają tego ostatniego faktu w urzędzie. W konsekwencji kolejna firma ma problem z rejestracją kandydata, a wyjaśnienia urzędowe trwają czasem nawet 30 dni. Niewielu pracowników ma świadomość, że sami również mogą skontaktować się z Urzędem Pracy, jednocześnie dając sobie możliwość skorzystania z innej oferty zatrudnienia w przyszłości. W przypadku obywateli krajów, od których wymagana jest rejestracja zezwolenia na pracę, czeka się na nie od 1,5 do 5 miesięcy w różnych częściach Polski i wiąże się z opłatą urzędową w wysokości 100 zł. Wniosek składa pracodawca w Urzędzie Wojewódzkim właściwym dla miejsca zarejestrowania siedziby jego firmy.

Pracodawca, który zamierza zatrudnić pracownika, powinien przede wszystkim zweryfikować podstawę pobytu i podstawę pracy. Na polskim rynku pracy możemy spotkać kandydatów ze Wschodu, posiadających Kartę Polaka czy kartę pobytu stałego, którzy mają swobodny dostęp do rynku pracy, a ich zatrudnienie nie wymaga zezwoleń. Najczęściej jednak mamy do czynienia z podstawą pobytu, czyli wizą, ruchem bezwizowym, stemplem w paszporcie czy decyzją o wydaniu karty pobytu. Weryfikując podstawę pracy, sprawdzamy oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy, zezwolenie na pracę czy kartę pobytu czasowego (zezwolenie na pobyt i pracę). Najbardziej powszechny model to wiza + oświadczenie lub ruch bezwizowy + oświadczenie. Należy jednak pamiętać, że w przypadku drugiej opcji pracownik może przebywać w Polsce 90 dni w okresie 180 dni. Oznacza to, że jeżeli nie otrzyma stempla w paszporcie potwierdzającego złożenie wniosku o kartę pobytu, to jego pobyt w naszym kraju będzie legalny, ale nie będzie mógł legalnie podjąć zatrudnienia. Pracodawcy często zwlekają ze składaniem wniosków o karty pobytu, a sytuacja w Polsce pod tym względem jest bardzo trudna. Dla przykładu:

Czas trwania postępowania w sprawie zezwolenia o pracę i pobyt wynosi przeciętnie:

  • 4 miesiące w woj. mazowieckim, kujawsko-pomorskim, zachodniopomorskim, śląskim,
  • 6 miesięcy w woj. dolnośląskim, lubuskim, wielkopolskim,
  • 9 miesięcy w woj. pomorskim.

Średnia krajowa na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt i pracę to 141 dni (na podstawie danych UDSC w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 marca 2018 r.).

Sytuacja znacząco poprawiłaby się, gdyby zostały zwiększone nakłady finansowe na wydziały odpowiedzialne za obsługę wniosków.

Przy zatrudnianiu cudzoziemców należy zwrócić szczególną uwagę na osoby posiadające karty pobytu z dostępem do rynku pracy. Do każdej karty wydawana jest decyzja i to ona dla pracodawcy powinna być wiążąca. Pamiętajmy, że decyzja wydawana jest na konkretnego pracodawcę. W przypadku gdy pracownik zmienia pracę, to w ciągu 15 dni roboczych powinien poinformować Urząd Pracy o tym fakcie. Przysługuje mu również 30 dni legalnego pobytu na znalezienie nowego pracodawcy, licząc od dnia ustania stosunku pracy w poprzedniej firmie. Niestety, pracodawcy nie zawsze są świadomi tego ograniczenia – zatrudniają cudzoziemców, którzy nie posiadają podstawy prawnej do pobyty w naszym kraju, co skutkuje deportacją. Zatrudnienie może mieć miejsce tylko w sytuacji, w której pracownik złoży dokumenty o wydanie nowej karty pobytu i otrzyma stempel w paszporcie, przedłużający jego pobyt w Polsce. Należy zwrócić również uwagę, że przy zatrudnianiu studentów wyłącznie studenci studiów w systemie stacjonarnym mają swobodny dostęp do rynku pracy. Studenci studiujący zaocznie lub wieczorowo są zobowiązani do posiadania oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi lub zezwolenia na pracę wydanego przez wojewodę.

Pracodawca decydujący się na zatrudnienie cudzoziemców powinien przede wszystkim zadbać o komfort swoich obecnych pracowników i poinformować ich o tych fakcie. Przy obecnym tak dużym zapotrzebowaniu na pracowników, a jednocześnie niedoborze rąk do pracy, firmy są zmuszone szukać nowych źródeł pozyskiwania kandydatów. Zasilenie swoich zespołów o nowe talenty to warunek rozwoju firm i budowania przewagi konkurencyjnej. Kluczowe jest zapewnienie bezpiecznego miejsca pracy – przetłumaczenie umowy, instrukcji stanowiskowych i przeprowadzenie szkoleń wstępnych BHP w języku zrozumiałym dla pracownika. Warto również zatrudnić koordynatora posługującego się biegle np. językiem ukraińskim lub rosyjskim w przypadku zatrudnienia obywateli Ukrainy. Wprowadzi on nowych pracowników w ich zakres obowiązków, będzie tłumaczył i monitorował efekty pracy, co jest szczególnie istotne w pierwszych miesiącach zatrudnienia. Asymilację w nowym miejscu pracy z pewnością przyspieszy zapewnienie przez pracodawcę zakwaterowania i dojazdów do pracy. Mile widziane jest również dofinansowanie do posiłków oraz pozafinansowe elementy wynagrodzenia, jak dostęp do prywatnej opieki medycznej. Warto również pomyśleć o zorganizowaniu lekcji nauki języka polskiego, które pomogą obu stronom w pokonaniu bariery językowej. Wdrożenie obcokrajowców może wymagać nieco więcej zaangażowania i czasu od pracodawców. Pracownicy ci, częściej niż ich koledzy z Polski, proszą o zgodę na pracę w nadgodzinach, niekiedy mając świadomość, że dzieje się to ponad ich siły. Skutkuje to jednak spadkiem efektywności ich pracy i zwiększa prawdopodobieństwo wypadku przy pracy.

Dużym wyzwaniem w procesie zatrudniania obcokrajowców jest współpraca z urzędami. Należy również pamiętać o teście rynku pracy, który jest niezbędny do większości spraw urzędowych poza rejestracją oświadczenia. Zawsze należy się upewnić, że posiadamy aktualne wzory dokumentów oraz wszystkie potrzebne załączniki, dzięki czemu unikniemy wydłużenia procedury urzędowej.

Mówiąc o zatrudnianiu cudzoziemców nie sposób uniknąć tematu konsekwencji, jakie czekają na pracowników i pracodawców, którzy zdecydują się na nieformalny model współpracy. To kary finansowe dla obu stron, a dla pracownika dodatkowo zakaz wjazdu do Polski nawet przez wiele lat. Za powierzenie cudzoziemcowi nielegalnego wykonywania pracy zatrudniający będzie podlegał karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł. Nie zmieni się natomiast kara dla zatrudnionego, może ona wynieść nie mniej niż 1000 zł.

 

Dane statystyczne:

Jak podaje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, liczba wydanych zezwoleń na pobyt czasowy to prawie 50 000 w 2018 r. Częściej zatrudniani są mężczyźni niż kobiety, a krajem dominującym, jeśli chodzi o liczbę napływających do Polski cudzoziemców, jest Ukraina. Wiąże się to z przede wszystkim z poziomem zarobków w tym kraju, które są średnio cztery razy niższe niż w Polsce. Bliskość terytorialna naszych krajów, połączenia komunikacyjne oraz bliskość kulturowa sprawiają, że Ukraińcy czują się u nas bardzo dobrze i szybko się adaptują.

Dane dla roku 2018 – rodzaj sprawy

Typ sprawy

Rok

Liczba

Pobyt czasowy

2018

49 185

Pobyt stały

2018

6046

Ochrona międzynarodowa

2018

2007

Pobyt rezydenta długoterminowego UE

2018

997

 

Dane dla roku 2018 - wydana decyzja

Wydana decyzja

Rok

Liczba

Pozytywna

2018

47 487

Negatywna

2018

6911

Umorzenie

2018

3688

Ochrona uzupełniająca

2018

127

Zgoda na pobyt tolerowany

2018

22

 

Dane dla roku 2018 - płeć

Płeć

Rok

Liczba

Mężczyźni

2018

35 235

Kobiety

2018

23 000

 

Dane dla roku 2018 - kraj

Kraj

Rok

Liczba

Ukraina

2018

36 461

Białoruś

2018

3239

Rosja

2018

2565

Indie

2018

2423

Wietnam

2018

2090

Chiny

2018

1684

Turcja

2018

924

Gruzja

2018

640

Armenia

2018

507

Pakistan

2018

465

Źródło https://www.mpips.gov.pl/analizy-i-raporty/cudzoziemcy-pracujacy-w-polsce-statystyki/

Rynek pracy na przestrzeni ostatnich lat bardzo się zmienił. Pracodawcy muszą odnaleźć się w nowych warunkach. Mam nadzieję, że zmiany przepisów będą postępowały dynamicznie i poprawią procedurę związaną z legalizacją pobytu i pracy cudzoziemców w Polsce, które obecnie są dla firm największym wyzwaniem.

Trzy rady dla czytelnika:

  1. Przed zatrudnieniem upewnij się, że kandydat przebywa w Polsce legalnie.
  2. Przed złożeniem dokumentów w urzędzie sprawdź aktualne wzory i niezbędne załączniki – braki formalne przedłużają proces otrzymywania decyzji.
  3. Przed zatrudnieniem zweryfikuj, czy miejsce pracy jest bezpieczne dla cudzoziemca, czy instrukcje pracy zostały przetłumaczone, umowa jest dwujęzyczna, a pracownik będzie mieć zapewnionego opiekuna w pierwszych dniach pracy.

 

Autor: Karolina Rząsa, kierownik ds. Zatrudniania Cudzoziemców w ManpowerGroup, gdzie odpowiada za pozyskiwanie pracowników, głównie z Ukrainy, dla pracodawców na terenie całego kraju. Z firmą związana od 11 lat. Początkowo specjalizowała się w rekrutacjach pracowników stałych i tymczasowych, a przez kolejne 5 lat pełniła funkcję kierownika regionu łódzkiego. Absolwentka psychologii na Uniwersytecie Łódzkim.

 

ZNAJDŹ NAS: