Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo i podatki

8 maja 2019

NR 6 (Kwiecień 2019)

Kontrola pracownika na L4 – przywilej czy obowiązek?

0 115

Praktyką Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stało się obligowanie pracodawców do kontrolowania prawidłowego wykorzystywania zwolnień lekarskich oraz przesyłania na adres e-mail rejestru przeprowadzonych kontroli. Chociaż do rzekomego ustawowego obowiązku prowadzenia takich kontroli należy odnieść się krytycznie, to jednak mają one swoje pozytywy. Szczególnie, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że nieprawidłowości jednak występują.

Zagadnienie prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich przez ubezpieczonych jest szczególnie istotne w sytuacji, kiedy ubezpieczony jest pracownikiem, a tytuł ubezpieczenia chorobowego powstał w związku z nawiązaniem stosunku pracy w myśl przepisów Kodeksu pracy. Wszystko to za sprawą instytucji prawa, jaką jest ochrona stosunku pracy przed wypowiedzeniem w trakcie choroby pracownika. Zapewne większości przedsiębiorcom problematyka rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem przebywającym na zwolnieniu lekarskim nie jest obca. W ramach niniejszego artykułu pominę zupełnie problem dopuszczalności rozwiązania stosunku pracy z „niedysponowanym” pracownikiem, a skupię się wyłącznie na „zmorze” pracodawców, czyli na samej chorobie pracownika. 

Wynagrodzenie chorobowe

Pierwszą uciążliwością jest konieczność wypłacenia chorującemu pracownikowi wynagrodzenia chorobowego, podczas gdy nie korzysta się z efektów jego pracy. Powyższe dotyczy wszystkich pracodawców niezależnie od stanu zatrudnienia (traktowanego ilościowo, a nie etatowo). Więksi pracodawcy, czyli ci, których stan zatrudnienia wynosi co najmniej 21 ubezpieczonych, poza obowiązkiem naliczenia i wypłaty wynagrodzenia chorobowego, muszą również naliczyć i wypłacić uprawnionemu ubezpieczonemu zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne. Zatem każdy pracodawca, niezależnie od stanu zatrudnienia, ma pewne określone obowiązki względem chorującego pracownika. Niemożność korzystania z efektów pracy pracownika, sztuczne utrzymywanie stanu zatrudnienia, świadomość tego, że pracownik może w każdej chwili zgłosić chęć powrotu do pracy oraz wskazane wyżej obowiązki o charakterze publicznoprawnym nie nastrajają pracodawcy optymistycznie. Właśnie w tym miejscu pojawia się pewien przywilej pracodawcy polegający na uprawnieniu do kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich przez ubezpieczonych pracowników. Należy na chwilę przystanąć i raz jeszcze zaznaczyć, że jest to uprawnienie, a nie obowiązek pracodawcy. 

W pierwszej kolejności poddam analizie sytuację prawną pracodawców zatrudniających nie więcej niż 20 pracowników. Pracodawca oczywiście jest uprawniony do kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich przez pracowników, jednocześnie jednak nie ma bezpośredniej podstawy prawnej wskazującej na istnienie takiego uprawnienia, w tym również przepisów prawa określających sposób takiej kontroli. 

Rozwiązanie umowy

Negatywny wynik kontroli w takim przypadku w pewnych sytuacjach może doprowadzić do rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem bez zachowania okresu wypowiedzenia, pomimo istnienia ochrony stosunku pracy. Dzieje się tak za sprawą art. 52 § 1 pkt 1 w związku z art. 100 § 2 pkt 3 i 4 i art. 211 pkt 5 ustawy Kodeks pracy. W tym przedmiocie traktuje m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt I PKN 44/00 stanowiąc, że „podjęcie przez pracownika niezdolnego do pracy wskutek choroby czynności zarobkowych sprzecznych ze wskazaniami lekarskimi nie jest wykonywaniem obowiązku troski o dobro zakładu pracy (…). Przejawem troski pracownika niezdolnego do pracy wskutek choroby o dobro zakładu pracy jest stosowanie się do wskazań lekarskich i powstrzymywanie się od wykonywania czynności mogących przedłużyć jego nieobecność w pracy". Oczywiście poza konsekwencjami w postaci rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia, pracownik musi liczyć się z tym, że utraci prawo do wynagrodzenia chorobowego. W tym przedmiocie traktuje art. 92 § 3 pkt 2 ustawy Kodeks pracy w związku z art. 17
ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. 

Kontrola według procedury

Większych problemów przysparza analiza sytuacji prawnej pracodawców zatrudniających co najmniej 21 pracowników. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że uprawnienia, o których mowa powyżej, znajdują zastosowanie również w przypadku większych pracodawców. Zatem taki pracodawca również ma możliwość rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia oraz, w pewnych sytua...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "MŚP Biznes"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do czasopisma w wersji online
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy