Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo i podatki

4 stycznia 2019

NR 4 (Grudzień 2018)

Praca wspólnika jako wkład do spółki

0 197

Wkład wspólnika do spółki niekoniecznie musi mieć formę świadczenia pieniężnego, czy postać prawa zbywalnego np. własności nieruchomości czy sprzętu komputerowego, udziałów w spółkach lub praw do znaku towarowego. W niektórych rodzajach spółek przepisy pozwalają na uzyskanie praw wspólnika także w zamian za świadczenie pracy lub usług na rzecz spółki.

 

Spółki kapitałowe

Zgodnie z art. 14 § 1 Kodeksu spółek handlowych („k.s.h.”) w spółkach kapitałowych (spółki z o.o. i akcyjne) wkładem wspólnika (akcjonariusza) nie może być świadczenie pracy lub usług, pomimo, że ich wartość jest z reguły możliwa do oszacowania. Uzasadnia się to tym, że wspólnicy sp. z o.o. i akcjonariusze spółek akcyjnych nie odpowiadają osobiście za zobowiązania spółki, wobec czego konieczne jest wyposażenie spółki w majątek, z którego potencjalni wierzyciele będą mogli zaspokoić swoje roszczenia. W spółkach, o których tu mowa obowiązuje zatem zasada, że wkład wspólnika (akcjonariusza) powinien mieć realny, wymierny i namacalny charakter. 

Powyższa reguła nie stoi jednak na przeszkodzie, by wspólnik był zatrudniony w spółce na podstawie umowy (np. umowy o pracę lub umowy o dzieło) i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie. Taka praca – lub wynagrodzenie za nią – nie są jednak uważane za wkład do spółki.

Podobnie jest z usługami świadczonymi przez wspólnika przy powstaniu spółki z o.o., za które wspólnik może otrzymać wynagrodzenie, ale takiego wynagrodzenia z mocy art. 158 § 2 k.s.h. nie można zaliczać na poczet wkładu.

Możliwe zmiany – prosta spółka akcyjna

Opisany wyżej stan prawny może w niedalekiej przyszłości ulec zmianie. W Ministerstwie Przedsiębiorczości i Technologii powstał szeroko komentowany projekt ustawy nowelizującej k.s.h., którego podstawowym założeniem jest rozszerzenie kręgu spółek kapitałowych o nowy rodzaj spółki: prostą spółkę akcyjną („PSA”). Prostych spółek akcyjnych ma dotyczyć szereg odrębności względem reżimu prawnego pozostałych spółek kapitałowych. Jedną z różnic ma być zakres możliwych wkładów do PSA.

Zgodnie z aktualnym projektem nowelizacji, utrzymany ma zostać zakaz wnoszenia pracy lub usług tytułem wkładu do spółki z o.o. lub spółki akcyjnej, dopuszczone ma być natomiast wnoszenie wkładów w takiej postaci do PSA – z tym zastrzeżeniem, że wkład do PSA powinien w każdym przypadku przedstawiać majątkową wartość. Jak wynika z uzasadnienia projektu, nowe przepisy mają być „ukłonem” przede wszystkim w stronę startupów, w których z zasady występuje:

  • wspólnik-pomysłodawca - oferujący szczególne umiejętności, wiedzę, pomysły i zaangażowanie (pracę), oraz
  • wspólnik-inwestor - oferujący kapitał. 

Do tej pory wspólnik-pomysłodawca z reguły nie dysponował przedmiotami majątkowymi „nadającymi się” zgodnie 
z art. 14 § 1 k.s.h. na wkład w spółce z o.o. i akcyjnej, co z kolei osłabiało jego siłę głosu (wysokość wkładu z zasady przekłada się na liczbę obejmowanych udziałów lub akcji, a to z kolei – na liczbę głosów na zgromadzeniu wspólników lub walnym zgromadzeniu spółki), i zniechęcało do podejmowania współpracy z inwestorem. W PSA tego problemu ma nie być – z akcjami wydawanymi w zamian za wkłady pieniężne i niepieniężne, w tym za pracę i usługi, mają być co do zasady związane takie same prawa członkowskie. Umowa spółki będzie jednak mogła wprowadzać odmienne rozwiązania.

Ze względu na konieczność ochrony potencjalnych wierzycieli PSA mają zostać wprowadzone nowe sposoby zabezpieczenia ich interesów. Należy do nich m.in. tzw. test wypłacalności, wedle którego dopuszczalność dokonania na rzecz akcjonariusza wypłaty z majątku PSA ma być warunkowana negatywną odpowiedzią na pytanie, czy wypłata spowoduje utratę przez spółkę, w normalnych okolicznościach, zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych w terminie 6 miesięcy od dnia dokonania wypłaty. Gdyby wypłata na rzecz akcjonariusza miała taką niewypłacalność spowodować, nie można będzie jej zrealizować.

Nowelizacja ma też wprowadzić tzw. obowiązek oszczędzania, tj. przekazywania przez PSA min. 8% zysku z każdego roku obrotowego na kapitał zapasowy, aż do momentu kiedy jego wysokość osiągnie 5% sumy wszystkich zobowiązań spółki (podobna regulacja obowiązuje aktualnie w odniesieniu do spółek akcyjnych, z tym, że zysk trzeba „odprowadzać” dopóki kapitał zapasowy nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego – na potrzeby pokrycia straty bilansowej).

Projekt ustawy nowelizującej, o które tu mowa, jest aktualnie w fazie konsultacji. Projekt jest dostępny na stronie Rządowego Centrum Legislacji.

Spółki osobowe

W odniesieniu do spółek osobowych przyjęto regułę odmienną od obowiązującej (póki co) w spółkach kapitałowych. W spółkach osobowych wniesienie przez wspólnika wkładu w postaci świadczenia na rzecz spółki pracy lub usług jest co do zasady dopuszczalne – art. 48 § 2 k.s.h. Nie dotyczy to przede wszystkim wkładów na kapitał zakładowy w spółce komandytowo-akcyjnej – w tym zakresie stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące spółek akcyjnych. W ramach wkładu, o którym tu mowa, spółkom osobowym oferowane są z reguły: branżowa wiedza fachowa (np. cukiernicza, handlowa czy motoryzacyjna) i praca na stanowisku specjalistycznym, a przy odpowiedniej konstrukcji umowy spółki – także usługi menadżerskie.

Co do zasady za usługi lub pracę na rzecz spółki, świadczone tytułem wkładu, wspólnik nie otrzymuje wynagrodzenia, gdyż otrzymuje już w zamian m.in. udział w zyskach i stratach spółki i ewentualnie prawo do odsetek od udziału kapitałowego  (art. 53 k.s.h.). Jeżeli jednak wspólnik wykonuje na rzecz spółki pracę o innym charakterze niż ta, do której zobowiązał się w ramach wnoszonego wkładu, to przy odpowiednim sformułowaniu umowy spółki, jako odrębny przedsiębiorca będzie mógł pobierać za taką – osobną – pracę wynagrodzenie, na podstawie wystawianych faktur.

Wkład wspólnika, należy jednocześnie odróżnić od prawa i obowiązku prowadzenia spraw spółki. W literaturze wskazuje się, że przedmiotem wkładu, np. do spółki jawnej, nie może być praca świadczona jako prowadzenie spraw spółki, 
jeżeli w umowie spółki wspólnik nie został zwolniony od obowiązku prowadzenia spraw spółki (art. 39 § 1 k.s.h.; tak m.in. M. Rodzynkiewicz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. VII, 2018, LEX, uwagi do art. 48 k.s.h. i B. Borowy w: Z. Jara (red.) Kodeks spółek handlowych. Komentarz, 2018, Legalis, uwagi do art. 48 k.s.h.). Co do zasady bowiem prowadzenie spraw spółk...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "MŚP Biznes"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do czasopisma w wersji online
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy