Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru , Otwarty dostęp

2 lipca 2019

NR 7 (Czerwiec 2019)

Prowadzenie firmy i księgowości. Co się zmieniło, co się zmieni?

0 232

Zmiany prawnopodatkowe, których ostatnio nie brakowało, i których znów możemy spodziewać się w 2020 roku, nawet jeśli docelowo ułatwiają prowadzenie działalności gospodarczej, zawsze 
są wyzwaniem dla działów finansowo-księgowych. Nowe rozwiązania to nie tylko uproszczenia w sprawozdawczości księgowo-podatkowej, ale też większe obowiązki administracyjno-księgowe, wzmożone kontrole i sankcje za błędy w rozliczeniach. Warto zatem wiedzieć, co się zmieniło i co się zmieni.

Ostatnie lata to dla przedsiębiorców duże zmiany w zakresie zakładania i prowadzenia firmy, a także – co bardzo istotne – księgowości.

– Wprowadziliśmy wiele rozwiązań, które mają ułatwić życie polskim przedsiębiorcom, wśród nich: Konstytucję Biznesu, Pakiet MŚP, Mały ZUS czy ułatwienia dla startupów – mówi Wojciech Paluch, Dyrektor Departamentu Małych i Średnich Przedsiębiorstw w Ministerstwie Przedsiębiorczości Technologii (MPiT).

Z danych MPiT wynika, że między 30 kwietnia 2018 roku a 22 kwietnia 2019 roku do CEIDG złożono prawie 323 tys. wniosków o rozpoczęcie działalności (ponad 900 dziennie). To o niemal 4% więcej niż w analogicznym okresie rok wcześniej. Dodatkowo wzrósł stopień przeżywalności podmiotów osób fizycznych. Od czasu wejścia w życie Konstytucji Biznesu liczba wniosków o wykreślenie firmy z CEIDG spadła o ponad 7% (w stosunku do analogicznego okresu rok wcześniej). Ponadto – według szacunków MPiT – do końca marca br. ok. 74% uprawnionych przedsiębiorców (tj. ok. 182,5 tys. spośród 246,5 tys. uprawnionych) skorzystało z ulgi na start. Oprócz tego praktyka orzecznicza ostatnich miesięcy dowiodła, że naruszenie zasad ogólnych Konstytucji Biznesu może stanowić przesłankę wzruszania decyzji urzędników (postanowienie NSA z 5 grudnia 2018 roku, sygn. akt II OSK 3297/18). 

– Na koniec 2018 roku w rejestrze REGON wpisanych było 3 mln 111,7 tys. osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, tj. o 3,7% więcej niż na koniec 2017 roku – podkreśla Wojciech Paluch. – Jeśli chodzi o Mały ZUS, to w pierwszym roku ponad 130 tys. podmiotów, czyli ponad 70% uprawnionych, skorzystało z tego rozwiązania – dodaje.

Optymizm potwierdzają badania 

Optymistyczną opinię Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii wydają się potwierdzać badania PARP prowadzone w ramach międzynarodowego projektu Global Entrepreneurship Monitor. Wynika z nich, że z roku na rok klimat dla przedsiębiorczości w Polsce jest oceniany coraz lepiej nie tylko przez przedsiębiorców, ale i ogół społeczeństwa. Większość dorosłych Polaków postrzega przedsiębiorczość jako dobrą ścieżkę kariery zawodowej (86%). Znacznie przewyższamy pod tym kątem Europę (średnia europejska to 61%).

 – Poprawiają się postawy przedsiębiorcze Polaków. Obecnie 7 na 10 Polaków dostrzega szanse biznesowe w swoim otoczeniu (4/10 w 2004 r.). Co drugi Polak jest przekonany, że posiada wystarczające umiejętności i wiedzę do prowadzenia firmy. Jednocześnie mniej odczuwalne jest odium odrzucenia społecznego z powodu porażki w biznesie (obecnie 31% Polaków, którzy dostrzegają okazje biznesowe w swoim otoczeniu, nie zakłada firmy z powodu strachu przed niepowodzeniem, w 2004 r. było to 38%) – mówi Paulina Zadura-Lichota, Dyrektor Departamentu Analiz i Strategii PARP. – Zmiany jakościowe dotyczące przedsiębiorczości widoczne są także we wzroście odsetka kobiet prowadzących młode firmy względem mężczyzn zaangażowanych w tego typu działalność – obecnie na 10 mężczyzn przypada 7 pań, w 2004 roku było ich jedynie 4 –
dodaje.

W opinii Łukasza Czucharskiego z Komitetu Podatkowego Pracodawców RP wyjątkowo dobra koniunktura, zarówno w Polsce, jak i na świecie, niewątpliwie sprzyja prowadzeniu biznesu. Dzięki temu jesteśmy świadkami wyraźnego rozwoju przedsiębiorczości, szczególnie w sektorze MŚP. Zdaniem eksperta zakładaniu nowych działalności sprzyjają wymienione przez Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii ulgi, tj. ulga na start czy Mały ZUS. 

– Życie przedsiębiorcy nie jest jednak usłane różami – mówi Łukasz Czucharski. – Oprócz niezaprzeczalnych korzyści wiążących się z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej, trzeba liczyć się z wieloma wyzwaniami. Trudności w zdobyciu finansowania czy pozyskaniu odpowiednich pracowników to tylko niektóre z nich – podkreśla. 

Słaba aktywność inwestycyjna 

Zdaniem Elżbiety Lutow, Dyrektora Zespołu ds. Rozwoju Przedsiębiorczości w Związku Rzemiosła Polskiego, kluczowe znaczenie ma pytanie, dlaczego, pomimo wprowadzonych przez rząd wielu dobrych regulacji prawnych i silnego wzrostu popytu wewnętrznego, przedsiębiorcy nie odbierają tych sygnałów i ich aktywność inwestycyjna jest nadal słaba. 

– Uważamy, że rząd powinien dokonać oceny, w jakim stopniu efekty dobrej koniunktury ostatnich czterech lat trafiły do podmiotów zagranicznych (m.in. rynkowy import konsumpcyjny), a w jakim dotyczył podmiotów krajowych, w tym małego biznesu. Bez dokonania rzetelnej oceny tego problemu ograniczamy możliwość oceny warunków działalności przedsiębiorstw w Polsce, w tym MŚP – twierdzi ekspertka Związku Rzemiosła Polskiego. 

Problemy i bariery

Dużo bardziej pesymistyczną opinię na temat warunków prowadzenia biznesu w Polsce wyraża Jakub Bińkowski, Sekretarz Departamentu Prawa i Legislacji w Związku Przedsiębiorców i Pracodawców. – Warunki prowadzenia biznesu w Polsce oceniamy jako znajdujące się w dolnej granicy przeciętności. Ze wszystkich rankingów wynika, że mamy jeden z najmniej przyjaznych systemów podatkowych w Europie, i to – jak się wydaje – jest naszą główną bolączką. Mimo działań mających na celu redukcję barier administracyjnych, często zdarza się tak, że w ich miejsce nakładanych jest wiele nowych, niejednokrotnie jeszcze bardziej dokuczliwych obowiązków. Istotnym problemem jest też fakt, że całkiem dobre rozwiązania ustawowe bywają wykonywane przez administrację w zły, niekorzystny dla przedsiębiorców sposób – wymienia ekspert. – Ostatecznie, na otoczenie regulacyjne dla firm w Polsce składa się niestabilne, skomplikowane i niespójne prawo, bardzo zły system podatkowy, a także ukierunkowana przeciwko przedsiębiorcom działalność części administracji – dodaje. 

Wzmożone kontrole 

W opinii Elżbiety Lutow ze Związku Rzemiosła Polskiego w warunkach niestabilnych przepisów podatkowych – a zdaniem ekspertki tak jest od wielu lat (mnogość zmian przepisów w trakcie roku, np. ustawa o PIT w 2018 roku była nowelizowana 22 razy) – przedsiębiorca powinien szczególnie zwrócić uwagę, czy stosuje aktualne przepisy, np. ustalenie prawidłowej stawki VAT, obowiązek korekty w VAT wynikający z ulgi na złe długi (w 2019 r.skrócony ze 150 do 90 dni), czy zmiany przeznaczenia środka trwałego.

– Z ostatnich sygnałów płynących od administracji skarbowej wynika, że mają być wzmożone kontrole w niektórych branżach (mechanika pojazdowa, gastronomia, usługi budowlane). Są to branże, w których udział firm rzemieślniczych jest znaczny. Wszystkie te okoliczności wskazują, że przedsiębiorcy mogą się obawiać wzmożonych kontroli, których skutkiem mogą być konsekwencje finansowe – ostrzega Elżbieta Lutow.

Większe obowiązki administracyjno-księgowe 

Podobnego zdania jest Kaja Kwaśniewska, Ekspertka BCC ds. małych i średnich przedsiębiorstw. Twierdzi ona, że zmieniające się niezwykle często i szybko przepisy prawne i podatkowe nie prowadzą do uproszczenia i lepszego funkcjonowania prawa, a nakładają coraz większe obowiązki, przede wszystkim administracyjno-księgowe. 

– Prowadzenie firmy to ciągła walka z czasem i nieuczciwą konkurencją, zdobywanie i realizacja zamówień, egzekwowanie zapłaty i ogromna biurokracja. W tak krótkim czasie tak duża liczba nowych obowiązków: prawnych, podatkowych, informacyjnych, pracowniczych, i wymagających od przedsiębiorców poważnych zmian infrastrukturalnych i kadrowych obciąża przede wszystkim małych przedsiębiorców – wymienia Kaja Kwaśniewska.

Jej zdaniem przepisy generują wiele czynności do wykonania, często zbędnych z punktu widzenia ich późniejszego wykorzystania. Wymagają ich wielokrotnego powtarzania, z nadmiernym zakresem restrykcyjnych obowiązków, często też nie przystają do aktualnych uwarunkowań. Procedury niezbędne do ich wykonania są czasochłonne i skomplikowane oraz tworzą nieproporcjonalnie wyższe koszty dla przedsiębiorców MŚP.

Niemoc stosowania nowych przepisów

– Minął już rok od wprowadzenia ustawy Prawo przedsiębiorców, a małe i średnie firmy nadal nie odczuwają, by stosowano tak wyczekiwane domniemanie uczciwości, rozstrzyganie wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy czy ograniczenie uciążliwości kontroli. Raczej dostrzegają coraz większą represyjność i brak pomocy ze strony organów administracji. Skarżą się na nieproporcjonalność kar, a proces przeprowadzania kontroli i wynikające z nich decyzje postrzegają jako jedną z głównych barier prowadzenia działalności gospodarczej – mówi ekspertka BCC. 

– Członkowie BCC zwracają dodatkowo uwagę, że większą bolączką niż brak jakichś przepisów jest niemoc ich stosowania – zaznacza. – Jako przykłady podają najczęściej problem tzw. przewagi kontraktowej w stosunkach między przedsiębiorcami, w tym przede wszystkim kary umowne (wpisywanie do umów bardzo wysokich kar, na co małe firmy zgadzają się pod groźbą nieotrzymania zamówienia lub obawą przed negocjacjami), niesymetryczność zapisów w umowach, unikanie terminowych płatności (duża firma nie płaci, a mała nie nalicza odsetek w imię utrzymania dobrych relacji). Przyczyn tego stanu rzeczy upatrują w opieszale działającym, niewydolnym systemie sądowym, z ogromnym negatywnym udziałem instytucji biegłych sądowych w sprawach gospodarczych oraz podejściu UOKiK, który w ich ocenie powinien działać bardziej aktywnie w zakresie konkurencji, zamiast wyłącznie konsumentów. 

Zdaniem Kai Kwaśniewskiej, największym jednak problemem dla rozwoju małych i średnich firm jest dzisiaj brak rąk do pracy. Heroiczne przezwyciężenie wyżej wspomnianych barier nie pomoże, gdy zdobytego kontraktu nie można wykonać i utrzymać, bo nie ma pracowników, przede wszystkim tych wykwalifikowanych. Zapaść demograficzna jest faktem, ale do tego rząd zafundował obniżenie wieku emerytalnego, co spowodowało skokowy odpływ z rynku pracy 300 tys. doświadczonych pracowników tylko w 2018 roku. Do tego transfery socjalne, które wypchnęły z przedsiębiorstw około 150 tys. kobiet, a które nie zarobkując, nie pracują na swoją przyszłą emeryturę. Napływ obcokrajowców nie rozwiązuje problemu, choć i w tym przypadku procedury i administracja nie sprzyjają uzupełnianiu braków kadrowych przez zatrudnianie cudzoziemców.

Kluczowe jest wspieranie innowacji

Dominika Alicka, starszy menedżer w Dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte, jako najtrudniejsze bariery, na które napotyka sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, wymienia z kolei te, które utrudniają wprowadzanie innowacji niezbędnych do uzyskiwania przewag konkurencyjnych i budowania pozycji rynkowej. 

Mniejsze podmioty muszą radzić sobie z ograniczonym dostępem do kapitału zewnętrznego, wysoko wykwalifikowanych zasobów ludzkich i infrastruktury technologicznej czy wyspecjalizowanego know-how. Jednocześnie mniejsze podmioty coraz częściej oferują atrakcyjne, nowoczesne produkty czy usługi dostosowane do potrzeb klientów – mniej sformalizowana i rozbudowana struktura pozwala na zwinniejsze dostosowywanie się do dynamicznie zmieniającego się rynku.

Zdaniem ekspertki, kluczowe jest zatem wspieranie podejmowanych przez sektor MŚP działań badawczo-rozwojowych oraz wdrożeniowych. W obecnej perspektywie finansowania na lata 2014–2020 dostępny jest szeroki wachlarz instrumentów dedykowanych rozwojowi tych podmiotów, w szczególności dofinansowanie działalności B+R (opracowanie nowych/ulepszonych produktów lub procesów) oraz wdrożenia wyników tych prac. Mając na uwadze fakt, że od 2016 roku w Polsce funkcjonuje mieszany system wsparcia, w którym bezzwrotne dotacje uzupełnione zostały ulgą podatkową na działalność B+R, można uznać, że mniejsze podmioty mają coraz lepsze warunki do zwiększenia swojej innowacyjności. Katalog zachęt jest szerszy – inwestycje wspierane są tzw. decyzjami o wsparciu, czyli instrumentem zastępującym Specjalne Strefy Ekonomiczne, dofinansowanie uzyskać można na formalną ochronę praw własności intelektualnej i promowanie wyników prac na rynkach zagranicznych. Niższy podatek można zapłacić również dzięki Innovation Box.

Zmiany, zmiany, zmiany…

Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii wśród najistotniejszych zmian, które weszły w życie w ostatnim czasie, wymienia Konstytucję Biznesu. Centralnym aktem prawa gospodarczego stała się ustawa Prawo przedsiębiorców. Wśród zmian wprowadzonych ustawą należy wskazać tzw. ulgę na start, która przewiduje, że początkujący przedsiębiorcy są zwolnieni z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne przez pierwszych 6 miesięcy prowadzenia działalności. Pakiet Konstytucji Biznesu wprowadził także instytucję Rzecznika MŚP, który może interweniować w indywidualnych sprawach przedsiębiorców, np. przez przystąpienie do postępowania administracyjnego, podatkowego albo wnieść skargę do sądu administracyjnego. 

– Także modyfikacje Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) stanowią rozwiązania ułatwiające...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy