Brak wyników

Specjalne Strefy Ekonomiczne dla MŚP: nowe zasady, ulgi i terminy

Artykuły | 4 marca 2019 | NR 5
345

Zmiany w zakresie działalności Specjalnych Stref Ekonomicznych są szczególnie ważne dla małych i średnich przedsiębiorstw. Ustawa o wspieraniu nowych inwestycji wyeliminowała bowiem ograni- czenia terytorialne. Dzięki temu MŚP nie muszą przenosić się do poszczególnych stref i inwestować z dala od swojego obszaru działania, ale mogą liczyć na pomoc publiczną bez względu na miejsce ulokowania inwestycji. Jednocześnie zmienione zostały zasady, na podstawie których przedsiębiorcy mogą ubiegać się o zwolnienia podatkowe.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

  • Co zmieniło się w związku z wejściem w życie ustawy o wspieraniu nowych inwestycji.
  • Jakie warunki muszą spełnić małe i średnie przedsiębiorstwa, aby skorzystać ze zwolnień podatkowych.
  • Czy nowe kryteria ilościowe i jakościowe są korzystne dla przedsiębiorców.

 

Dotychczas podstawowym narzędziem wspierającym rozwój w Polsce były Specjalne Strefy Ekonomiczne (SSE). Zostały one ustanowione na podstawie ustawy z 1994 r. na terenach poprzemysłowych najbardziej dotkniętych transformacją gospodarczo-ustrojową. Miały za zadanie przyspieszyć rozwój najuboższych regionów naszego kraju i zmniejszyć bezrobocie. W Specjalnych Strefach Ekonomicznych powstało około 2 tys. firm, stworzono i utrzymano ponad 350 tys. miejsc pracy, pozyskano kapitał o łącznej wartości ponad 120 mld zł, a w ostatnich 3 latach aż 80% przemysłowych projektów inwestycyjnych ulokowana została na terenie SSE – wylicza Andrzej Dmowski, partner zarządzający Russell Bedford Poland.

SEE spełniły swoją funkcję 

Zdaniem Michała Goska, doradcy podatkowego, specjalizującego się w tematyce cen transferowych oraz specjalnych stref ekonomicznych w Rödl & Partner, SSE spełniły swoją funkcję – zmniejszyły bezrobocie i pobudziły do życia najmniej rozwinięte obszary w kraju. Przyczyniły się również do zainteresowania Polską kapitału zagranicznego, ale z biegiem lat realia gospodarcze w naszym kraju uległy zmianie. Pojawiły się trudne do przezwyciężenia podziały regionalne. Coraz częściej występowały także problemy natury praktycznej – przedsiębiorcy planujący nowe inwestycje stanęli przed wyborem tworzenia oddziałów położonych w znacznej odległości od jednostki macierzystej bądź też przystąpienia do wielomiesięcznych procedur mających na celu objęcie strefą miejsca siedziby własnego przedsiębiorstwa. Swoje instrumenty wsparcia zaczęły wprowadzać także sąsiednie kraje europejskie, 
np. Czechy czy Słowacja, przez co Polska, jako kraj zagranicznych inwestycji, straciła na atrakcyjności. To wszystko, w opinii Michała Goska, spowodowało, że pojawiła się potrzeba dostosowania wsparcia oferowanego przedsiębiorcom przez państwo do sytuacji panującej aktualnie w polskiej i światowej gospodarce. 

Konieczne zmiany 

W odpowiedzi na to zapotrzebowanie 30 czerwca 2018 r. weszła w życie ustawa o wspieraniu nowych inwestycji, która wprowadziła wiele zasadniczych zmian w stosunku do poprzednich przepisów. Mirosław Odziemczyk, pełnomocnik zarządu Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu (PAIH) ds. Specjalnych Stref Ekonomicznych, współautor raportu Polska Strefa Inwestycji, zwraca uwagę, że modernizacja ustawy została przeprowadzona na bazie postulatów firm. To polscy i zagraniczni przedsiębiorcy wskazali luki poprzedniego systemu. Zwracali oni uwagę na to, że o możliwości skorzystania z ulg strefowych decyduje kryterium geograficzne. W konsekwencji pomoc publiczna była poprzednio niedostępna dla ogromnej większości potencjalnie zainteresowanych nimi inwestorów. Teraz luki zostały zniwelowane – podkreśla Mirosław Odziemczyk.

– Najistotniejszą zmianą wprowadzoną przez ustawę o wspieraniu nowych inwestycji jest powstanie tzw. Polskiej Strefy Inwestycji, tj. możliwości uzyskania zwolnienia podatkowego na terenie całej Polski, a nie jak dotychczas tylko na terenie Specjalnych Stref Ekonomicznych – mówi Mateusz Równicki, starszy konsultant w dziale doradztwa podatkowego Deloitte.
Andrzej Dmowski z Russell Bedford Poland wśród najważniejszych zmian wymienia również to, że obecnie: 

  • zwolnienia podatkowe są nie tylko dostępne w całym kraju, ale i przydzielane na czas określony,
  • wprowadzone zostały kryteria jakościowe, dopasowane do warunków konkretnej lokalizacji,
  • kryteria ilościowe uzależnione są od stopy bezrobocia 
  • w powiecie i wielkości przedsiębiorstwa,
  • preferencyjne warunki są dla inwestycji na terenach słabiej rozwiniętych,
  • nakłady dostosowane zostały do mikro, małych i średnich firm
  • możliwe jest szybsze podejmowanie decyzji dotyczącej wsparcia.

Nowe przepisy są szczególnie istotne dla małych i średnich przedsiębiorstw. Jak deklaruje bowiem Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii (MPiT), głównym celem stojącym za nowym rozwiązaniem jest dążenie do zwiększenia poziomu inwestycji przedsiębiorstw, zwłaszcza sektora MŚP, który do tej pory korzystał z instrumentu strefowego w bardzo ograniczonym zakresie. 

INTENSYWNOŚĆ DOSTĘPNEJ POMOCY

Wysokość podatku, którego nie będzie musiał zapłacić przedsiębiorca korzystający z pomocy publicznej dostępnej w ramach Polskiej Strefy Inwestycji, jest kalkulowana jako iloczyn wydatków kwalifikowanych (rozumianych jako nakłady inwestycyjne albo dwuletnie koszty pracy) oraz wskaźnika intensywności pomocy przewidzianej dla województwa, w którym będzie realizowana inwestycja. Intensywność dostępnej pomocy kształtuje się następująco:

Ministerstwo podkreśla również, że celem nowej ustawy jest przyczynianie się do zrównoważonego rozwoju gospodarczego w skali kraju dzięki kierowaniu większej liczby inwestycji do regionów słabiej rozwiniętych gospodarczo. Dodatkowo położony ma być nacisk nie tylko na samą wartość inwestycji, ale także na ich „jakość” rozumianą jako dążenie do ich przyciągnięcia, zwłaszcza w sektorach wysokich technologii, posiadających komponent B+R, a także których efektem będzie zwiększenie eksportu. Ma to prowadzić, jak twierdzi MPiT, do zwiększenia liczby miejsc pracy wymagających wyższych kwalifikacji oraz z założenia lepiej płatnych. 

Nowe możliwości

Nowe przepisy umożliwiają przedsiębiorcom uzyskanie wsparcia na całym terytorium Polski (do tej pory wsparcie można było uzyskać na zaledwie 0,08% terytorium Polski), co oznacza, że przedsiębiorcy mają możliwość korzystania ze zwolnień podatkowych praktycznie wszędzie tam, gdzie będą chcieli zrealizować inwestycję. Każdy z powiatów został przyporządkowany do którejś ze stref. Podstawą prawną do tego jest rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii 
z 4 września 2018 r. w sprawie ustalenia obszarów i przypisania ich zarządzającym. 

W opinii Mirosława Odziemczyka z PAIH ta fundamentalna zmiana czyni Polskę bardziej konkurencyjną w rywalizacji o inwestycje zagraniczne wobec krajów z regionu. Nasi główni konkurenci w wyścigu o projekty inwestycyjne, tj. Czechy, Słowacja i Węgry, stosują zachętę dla inwestorów zagranicznych w postaci zwolnienia z podatku dochodowego na obszarze całego kraju, z wyłączeniem najbardziej rozwiniętych obszarów w okolicach stolic. Przyjęcie takiego rozwiązania w Polsce było więc konieczne, aby nie tracić miejsca wśród najbardziej atrakcyjnych krajów dla BIZ (Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne) – wyjaśnia Mirosław Odziemczyk.

Ulgi i zwolnienia

Przedsiębiorca, który chce inwestować na wybranym terenie, zgłasza się do firmy zarządzającej daną strefą. Składa odpowiedni wniosek, a jego inwestycja jest weryfikowana na podstawie kryteriów jakościowych i ilościowych. Jeśli firma je spełni, otrzymuje decyzję o wsparciu.

Ulgą wynikającą z uzyskania decyzji o wsparciu jest zwolnienie z podatku dochodowego. Wysokość podatku, którego nie będzie musiał zapłacić przedsiębiorca, jest kalkulowana jako iloczyn wydatków kwalifikowanych (rozumianych jako nakłady inwestycyjne albo dwuletnie koszty pracy) oraz wskaźnika intensywności pomocy przewidzianej dla województwa, w którym jest realizowana inwestycja – wyjaśnia Mateusz Równicki z Deloitte. Korzystanie z tego zwolnienia nie uniemożliwia uzyskania innego wsparcia, tj. innej pomocy publicznej, czy to w ramach dofinansowań unijnych, czy z programów rządowych – dodaje.

Wysokość ulgi podatkowej zależy zatem zarówno od lokalizacji (tereny bardziej rozwinięte vs. mniej rozwinięte i zagrożone większym bezrobociem), jak i od wielkości przedsiębiorstwa. Patrząc z perspektywy skali działalności firmy, ulga może wynosić 10-50% dla dużych firm, 20-60% dla średnich, 30-70% dla mikro- i małych przedsiębiorstw.  

Tab. 1. Kryteria ilościowe i jakościowe

Kryterium ilościowe
Uzyskanie zwolnienia podatkowego uzależnione jest od wysokości nakładów inwestycyjnych, które zależne są od poziomu bezrobocia w powiecie, na terenie którego inwestycja ma być przeprowadzona, oraz od statusu przedsiębiorcy (mikro-/mały/średni/duży). Tabela przedstawia wartości bazowe dla dużego przedsiębiorcy:
Poziom bezrobocia w powiecie jako % średniej krajowej ≤ 60% średniej krajowej 

Od 60% do średniej krajowej 

do 130% 130-160% 160-200% 200-250% > 250%
Poziom bezrobocia w powiecie w % 3,48 lub mniej  3,48-5,8 5,8-7,54  7,54-9,28 9,28-11,6  11,6-14,5 więcej niż 14,5
Minimalne koszty kwalifikowane   100 mln zł   80 mln zł 60 mln zł  40 mln zł  20 mln zł 15 mln zł  10 mln zł
Wskazane powyżej progi kryterium inwestycyjnego obniżane są o:
  • 98% dla mikroprzedsiębiorców,
  • 95% dla małych przedsiębiorców,
  • 80% dla średnich przedsiębiorców.

Próg ulega obniżeniu także ze względu na charakter inwestycji. Inwestycje w zakresie tzw. nowoczesnych usług dla biznesu (np. usługi związane z oprogramowaniem, usługi audytu finansowego, usługi architektoniczne i inżynierskie) oraz inwestycje w działalność badawczo-rozwojową korzystają z 95% obniżenia minimalnych kosztów inwestycji, wymaganych do wypełnienia kryterium ilościowego. Natomiast w przypadku 122 miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze oraz 
w gminach graniczących z takim miastem przedsiębiorca jest zobowiązany do poniesienia kosztów kwalifikowanych inwestycji w wysokości co najmniej 10 mln zł.

Kryterium jakościowe

Aby otrzymać wsparcie, inwestycja obowiązkowo musi spełniać dwa kryteria jakościowe (zrównoważony rozwój gospodarczy oraz zrównoważony rozwój społeczny); z każdego z tych kryteriów można uzyskać maksymalnie 5 punktów. 

Spełnienie wymogu kryteriów jakościowych następuje po uzyskaniu przez inwestycję 6 punktów z 10 możliwych, z czego co najmniej jeden punkt z każdego z kryteriów. Wymagania kryterium jakościowego zmniejszają się wraz ze wzrostem intensywności pomocy publicznej dostępnej na terenie Polski: 5 punktów dla obszarów o intensywności pomocy publicznej w wysokości 35% i 4 punkty dla obszarów o intensywności pomocy publicznej w wysokości 50%. Kryteria zostały określone oddzielnie dla inwestycji w sektorze przemysłowym oraz w sektorze usług.

Ponadto, jak podkreśla Mirosław Odziemczyk z PAIH, w ramach Polskiej Strefy Inwestycji obowiązuje znacznie dłuższy okres zwolnienia podatkowego. Dotyczy to szczególnie projektów prowadzonych na obszarze Specjalnych Stref Ekonomicznych lub w regionie z najwyższą (50%) intensywnością pomocy. Okres zwolnienia wynosi w tych przypadkach 15 lat, a zatem jest prawie dwukrotnie dłuższy niż ten przyznawany w ostatnim czasie w ramach SSE (8,5 roku). 

Co ważne, można ubiegać się o pomoc na realizację zarówno projektów produkcyjnych, jak i usługowych. W odniesieniu do tej drugiej kategorii rozszerzono zakres działalności, która ma szansę być objęta zwolnieniem podatkowym. Znacznie niższym kryteriom ilościowym – tzn. określającym minimalną wartość nakładów inwestycyjnych – podlegają projekty związane z badaniami i rozwojem, a także z nowoczesnymi usługami dla biznesu. Wyjściowy poziom kosztów kwalifikowanych obniżono też dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw w zakresie od 80 do 98%. 

Korzyści dla MŚP

Ustawodawca wraz z rozciągnięciem obszaru stref na teren całej Polski określił kryteria ilościowe, które mu...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy