Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

14 października 2018

NR 3 (Wrzesień 2018)

Split payment, czyli duże zmiany w systemie rozliczeń

0 162

Ministerstwo Finansów z wprowadzeniem mechanizmu podzielonej płatności, tzw. split payment, wiąże ogromne nadzieje. Budżet państwa ma się wzbogacić z tytułu wpływów z VAT, a przedsiębiorcy mają otrzymać narzędzie do ochrony przed nierzetelnymi kontrahentami. Jak zmiany te wyglądają w praktyce?

1 lipca 2018 r. na podstawie ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 62) weszła w życie regulacja dotycząca mechanizmu podzielonej płatności (MPP), czyli tzw. split payment. 

Mechanizm podzielonej płatności to nie tylko nowość w polskim systemie podatkowym, ale i rozwiązanie pionierskie na skalę Europy. Polska wprowadziła split payment jako jeden z nielicznych krajów, przy czym jako pierwszy umożliwiający funkcjonowanie mechanizmu u wszystkich przedsiębiorców – mówi Tomasz Wagner, starszy menedżer w dziale podatków pośrednich w EY.

Zdaniem Katarzyny Wróblewskiej, menedżera w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte, split payment już na etapie samej transakcji ma na celu minimalizację ryzyka związanego z niezapłaceniem VAT przez kontrahenta, który, jak bardzo często zdarzało się w przeszłości, po otrzymaniu zapłaty znikał wraz z nieodprowadzonym podatkiem. Rezultatem tego uwikłania w wyłudzenia VAT, niejednokrotnie nieświadomego, było dochodzenie przez organy podatkowe zapłaty VAT od uczciwych podatników, którym zarzucano brak należytej staranności przy doborze kontrahentów. Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Finansów celem regulacji jest więc nie tylko zapewnienie większej stabilności wpływów z podatku VAT do budżetu państwa, ale również zapobieganie uwikłaniu uczciwych przedsiębiorców w oszustwa podatkowe.

Na czym polega split payment?

Istotą podzielonej płatności jest zapłata ceny za usługę lub towar przez nabywcę w dwóch odrębnych kwotach na dwa powiązane ze sobą rachunki sprzedawcy. 

Płatność za towar lub usługę jest dzielona na:

  • kwotę odpowiadającą kwocie należności netto, która jest wpłacana na rachunek bankowy (rozliczeniowy) sprzedawcy. Przedsiębiorca może dysponować tymi środkami w sposób dowolny, np. obracać nimi, inwestować, dokonywać wypłat na rzecz pracowników, uiszczać zobowiązania w VAT, CIT i innych podatkach;
  • kwotę odpowiadającą podatkowi od towarów i usług (VAT), która trafia na specjalny rachunek VAT. Jest on skorelowany z rachunkiem rozliczeniowym sprzedawcy i znajduje się pod „nadzorem” organu podatkowego. Ograniczenia sposobu wykorzystania tych środków są istotą nowego mechanizmu. Przedsiębiorca może za ich pomocą dokonać wyłącznie płatności kwoty VAT z własnych faktur zakupowych (korzystając właśnie z systemu split payment) lub uregulować zobowiązanie względem urzędu skarbowego, ale jedynie w zakresie VAT – wyjaśnia Tomasz Groszyk z firmy konsultingowej CRIDO.

W opinii Tomasza Groszyka posiadacz rachunku VAT może również zawnioskować o przekazanie środków z rachunku VAT na własny rachunek rozliczeniowy, a w efekcie pozostawienie pieniędzy do pełnej dyspozycji. Takie „uwolnienie” środków odbywa się jednak wyłącznie za zgodą naczelnika urzędu skarbowego, który ma 60 dni na odpowiedź na wniosek złożony przez podatnika. Tym samym pieniądze stosunkowo łatwo trafiają do „systemu rachunków VAT”, ale opuszczają go tylko pod nadzorem organów podatkowych. 

Można zatem powiedzieć, że split payment ma szansę być instrumentem limitującym możliwość nielegalnego wyprowadzania VAT z obiegu i dokonywania oszustw podatkowych. Jego skuteczność, jak twierdzi Tomasz Wagner z EY, musi jednak zostać zweryfikowana w czasie.

Warto zdawać sobie również sprawę z tego, że nabywca towaru lub usługi nie jest zobowiązany do wykonywania dwóch odrębnych zleceń przelewu, gdy dokonuje płatności z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności. Zapłata należności odbywa się bowiem poprzez jeden dedykowany komunikat przelewu, w treści którego nabywca wskazuje kwotę brutto należności oraz kwotę VAT wynikającą z faktury, a także numer faktury i NIP kontrahenta – wyjaśnia Szymon Raut, doradca podatkowy współpracujący z Kancelarią Paczuski Taudul Doradcy Podatkowi .

Zasadniczo mechanizm podzielonej płatności dotyczy płatności w złotówkach oraz zapłaty za konkretną fakturę – split payment nie może zostać wykorzystany do zbiorczej zapłaty wielu faktur. Aktualnie rozwiązanie to jest fakultatywne i wyłącznie od nabywcy zależy, czy zdecyduje się wykorzystać ten sposób płatności, czy też opłaci fakturę w całości na rachunek główny kontrahenta – tłumaczy Łukasz Daniek, doradca podatkowy, starszy menedżer w zespole ds. VAT w KPMG. W celu zastosowania split payment konieczne jest użycie specjalnego komunikatu przelewu, jaki został udostępniony przez banki – dodaje.

Ważne

Rachunki VAT od początku lipca br. zostały otwarte automatycznie przez banki lub SKOK-i tym podmiotom, dla których prowadzą bieżący rachunek firmowy. Zgodnie z postanowieniami ustawy rachunki są całkowicie bezpłatne. Właścicielem środków, które znajdą się na rachunku VAT, jest sprzedawca, jednak sama możliwość dysponowania przez niego zgromadzonymi środkami z tego rachunku ogranicza się głównie do zapłaty zobowiązania podatkowego wynikającego z deklaracji VAT oraz pokrycia podatku z otrzymanych przez podatnika faktur zakupowych. W przypadku gromadzenia się środków na rachunku VAT, podatnik może ubiegać się o zwrot środków na swój rachunek bieżący. 

Źródło: Deloitte

Kto może skorzystać ze split payment?

Z mechanizmu podzielonej płatności mogą korzystać przedsiębiorcy bez względu na formę prowadzonej działalności, tj. zarówno spółki prawa handlowego, jak i osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Konieczne pozostaje jednak posiadanie statusu podatnika VAT. Funkcjonowanie mechanizmu pozostanie bez wpływu na zakupy dokonywane przez konsumentów – mówi Przemysław Roszkowski, starszy konsultant w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte.

Jak twierdzi Tomasz Groszyk z CRIDO, mogą z niego skorzystać przedsiębiorcy regulujący za pomocą przelewu bankowego zobowiązania wynikające z wystawionych na ich rzecz faktur – inne formy rozliczenia, np. gotówkowa lub barterowa, w zasadzie wykluczają tę możliwość. Poza systemem split payment pozostają również wszelkie transfery środków realizowane w obcych walutach – podzielone płatności działają tylko w rozliczeniach złotówkowych.

Mechanizm split payment (MPP) może być stosowany bez ograniczeń do wszelkich rodzajów transakcji opodatkowanych VAT, tj. krajowej dostawy towarów, świadczenia usług czy zapłaty zaliczki (w przypadku zaliczki płatność powinno dokonywać się na podstawie faktury), jeśli transakcja opodatkowana jest polskim podatkiem VAT. Stosując split payment, nie opłacimy jednak faktur pro-forma – uprzedza Przemysław Roszkowski z Deloitte. 

Z praktycznego punktu widzenia utrudnione może być również wykonanie płatności zbiorczych (za więcej niż jedną fakturę), bowiem jeden przelew co do zasady powinien dotyczyć jednej faktury. 

Krzysztof Jaros, radca prawny i starszy konsultant w MDDP, podkreśla natomiast, że stosowanie MPP jest dobrowolne i leży wyłącznie w gestii nabywcy. Siłą rzeczy ze split payment nie mogą skorzystać nabywcy, którzy kupują towary lub usługi zwolnione z VAT lub od podmiotów, które są zwolnione z VAT, a także od osób niebędących podatnikami. Podobnie w przypadku nabycia towarów opodatkowanych w ramach odwrotnego obciążenia skorzystanie z MPP nie będzie możliwe. W przypadku dokonania zapłaty w walucie obcej, a także wówczas, gdy sprzedawca wskaże zagraniczny rachunek rozliczeniowy, skorzystanie z MPP również nie będzie możliwe.

Gdzie są korzyści?

Ministerstwo Finansów wierzy, że system podzielonej płatności jest skutecznym sposobem na przeciwdziałanie wyłudzeniom VAT. W celu jego rozpowszechnienia wprowadziło system zachęt dla podatników korzystających z tego mechanizmu. 

Dzięki regulowaniu płatności z wykorzystaniem modelu split payment, możliwe jest: 

  • uniknięcie ryzyka zastosowania „sankcji VAT” za zaniżenie zobowiązania podatkowego, 
  • wyłączenie podwyższonych odsetek od ewentualnych zaległości w VAT, 
  • potwierdzenie działania z należytą starannością kupiecką i związane z nim wyłączenie odpowiedzialności solidarnej za nierzetelne rozliczenia dostawcy. 

Ostatnia z wymienionych zachęt może spowodować, że w branżach szczególnie narażonych na wyłudzenia podatku korzystanie z podzielonych płatności stanie się powszechną praktyką uczestników obrotu – mówi Tomasz Groszyk z CRIDO. 

Korzyści przewidziane dla nabywców powodują jednak kłopoty po stronie dostawców. Większa liczba przelewów otrzymanych w formie podzielonej płatności oznacza więcej środków „zamrożonych” na rachunku VAT. Przedsiębiorcy, którzy zmierzą się z tym narastającym w czasie wyzwaniem, muszą podjąć odpowiednie kroki w celu obrony własnej płynności finansowej. Stosując analogiczny mechanizm w rozliczeniu własnych zakupów, odsuną problem od siebie i obarczą nim własnych dostawców – dodaje.

Krzysztof Jaros z MDDP podkreśla, że zastosowanie MPP może być korzystne dla podatników biorących udział w obrocie tzw. towarami wrażliwymi, wskazanymi w załączniku nr 13 do ustawy o VAT. Skorzystanie ze split payment wyłącza bowiem solidarną odpowiedzialność nabywcy za zobowiązanie podatkowe dostawcy do wysokości kwoty zapłaconej przy użyciu MPP. Zdaniem eksperta zapłata z zastosowaniem split payment może być brana pod uwagę jako okoliczność przemawiająca na korzyść przedsiębiorcy podczas oceny dochowania należytej staranności przez podatnika, choć jak podkreślają przedstawiciele Ministerstwa Finansów, samo skorzystanie z MPP nie przesądza o dochowaniu bądź nie należytej staranności. 

Krzysztof Jaros ostrzeg...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "MŚP Biznes"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do czasopisma w wersji online
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy