Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zarządzanie sprzedażą

14 października 2018

NR 3 (Wrzesień 2018)

Style zarządzania w codziennej praktyce menedżera

0 169

W filmie Forrest Gump jest scena, w której Forrest, będąc milionerem i współwłaścicielem firmy krewetkowej Babba Gump, jeździ kosiarką i kosi trawę. A przecież jako współwłaściciel mógłby siedzieć w wielkim biurze i zarządzać swoja firmą. Jednak on tego nie robi. Woli skoncentrować się na czymś, co daje mu radość. 

Podobne podejście wykazuje wielu przedsiębiorców, z którymi miałem okazję pracować. W swoich codziennych działaniach chętnie zajmują się tym, co lubią. Dla jednych jest to sprzedaż – spotkania z klientami i negocjacje to dla nich naturalne środowisko. Inni z kolei preferują skupienie się na podstawowej działalności firmy, np.: inżynier nadal projektuje, programista programuje. Z dużo mniejszym entuzjazmem zajmują się oni zarządzaniem, a przede wszystkim motywowaniem i budowaniem zaangażowania pracowników. Należy podkreślić, że motywowanie należy do podstawowych zadań menedżera. Jak powiedział pewien człowiek – „jeśli jesteś szefem i nie potrafisz wyzwolić ze swoich pracowników zaangażowania i tego, co w nich najlepsze, to jesteś tylko kosztem w swojej firmie”.

Jak więc wyzwalać w pracownikach to, co w nich najlepsze? Jednym z kluczy do sukcesu jest stosowanie odpowiednich stylów przywództwa? Dlaczego „stylów” (a więc wielu), a nie jednego jedynego „stylu”? Skoro zarządzanie jest zadaniem, to warto posiadać i stosować różne narzędzia. Śrubę oczywiście możemy wbić młotkiem (zamiast wkręcić), jednak trudno młotkiem wywiercić dziurę czy przeciąć deskę. Więc im większy wachlarz narzędzi, którymi dysponuje menedżer, tym łatwiej wykonać dane zadanie. 

Niedawno pewien menedżer powiedział do mnie: „Skoro płacę pracownikom więcej niż średnia w branży, to chyba mogę oczekiwać odpowiedniego zaangażowania?”. Oczywiście, że może, co jednak nie znaczy, że stosując tylko dobrą pensję, otrzyma to, na co liczy.

Gdyby tak było, to jedynymi firmami, które osiągają wysokie zaangażowanie i dobre wyniki, byłyby te, które bardzo dobrze płacą.

Wolontariat nie miałby najmniejszych szans na przetrwanie, bo to jest praca, za którą nie dostaje się pensji. Dlaczego więc menedżerowie, poszukując większej efektywności, powinni poświęcić większą uwagę własnym stylom zarządzania?

Po pierwsze warto zwrócić uwagę na powody, dla których ludzie podejmują się pracy zawodowej. Odpowiedź wcale nie jest jednoznaczna. Poza motywami finansowymi pewna część osób pracuje dlatego, że lubią to, co robią, a dla jeszcze innych ważne jest, aby praca dostarczała im możliwości nabywania nowych umiejętności. Bywa też, że jest to miks zarówno chęci czy też potrzeby zarabiania z realizacją zadań, które dostarczają satysfakcji, czy też rozwijają. Jeśli pracownicy mają różne powody, aby pracować w twojej firmie, to ty powinieneś umieć zastosować różne style przywództwa, aby każdego z nich efektywnie motywować.

Po drugie każda firma znajduje się w innym stadium rozwoju. Niektóre dopiero startują. Inne z kolei potrzebują transformacji.
Może trzeba zmienić portfel produktów, a może zacząć inaczej obsługiwać klientów. To pociąga za sobą konieczność wdrożenia zmian. Żeby zmiany były wdrożone sprawnie, trzeba umiejętnie zaangażować pracowników. 

Po trzecie warto pamiętać, że wszyscy jesteśmy ludźmi, co oznacza, że na nasze funkcjonowanie mają również wpływ procesy biochemiczne zachodzące w naszych organizmach. Na przykład jeśli praca sprawia przyjemność, to mózg wydziela dopaminę. Odpowiada ona także za wywoływanie poczucia satysfakcji, gdy zrealizujemy zadanie, czy też osiągniemy założony cel. Jest też serotonina odpowiadająca m.in. za poczucie dumy, którą odczuwamy na przykład wtedy, gdy widzimy, że inni nas lubią i doceniają (jak często, menedżerze, doceniasz swoich pracowników?). Występuje również związek chemiczny o nazwie kortyzol, który z jednej strony pomaga nam przeżyć w chwilach zagrożenia (wspiera przygotowanie organizmu do walki albo ucieczki), ale w dużych i stałych ilościach wzmaga m.in. agresję. Więc jeśli warunki panujące w firmie stymulują ludzki organizm do intensywnego wytwarzania kortyzolu, może przełożyć się to na zbyt agresywne zachowania członków zespołu, a to z kolei będzie bezpośrednio rzutować na relacje i w konsekwencji na wyniki. Tak więc różne bodźce oraz sposób ich interpretacji przez danego pracownika wywołują konkretne reakcje w organizmie. Te z kolei generują określone skutki – czyli zachowania. 

Po czwarte – zaangażowanie nie jest czymś stałym. Nawet pracownicy, którzy dziś wykazują entuzjazm i dają z siebie wiele, jutro mogą przejawiać bardziej bierną postawę.

Podobnie jak specjalista posiada zestaw narzędzi, które pozwalają mu wykonać efektywnie swoją pracę, tak menedżer powinien posiadać umiejętność posługiwania się różnymi stylami zarządzania, aby efektywnie wykonać swoją pracę. 

Czym w takim razie są style przywództwa? Najprościej rzecz ujmując to sposoby zachowania się menedżera: treść słów, sposób ich wypowiadania, gesty, czas i miejsce. Dobierając odpowiednie sposoby zachowania, można w konsekwencji albo wzmacniać, albo osłabiać zaangażowanie. Jednak zbyt często jest tak, że menedżer za każdym razem postępuje tak samo. Jego wachlarz zachowań jest wąski. Ogranicza się do jednego lub też dwóch stylów.

Daniel Goleman, na podstawie badań wielu tysięcy menedżerów, określił 6 stylów przywództwa:

  • Styl nakazowy (wymuszający),
  • Styl autorytatywny (wizjonerski),
  • Styl jednoczący (afiliacyjny),
  • Styl demokratyczny,
  • Styl normatywny,
  • Styl wychowawczy (edukacyjny).

Każdy z tych stylów ma swoje plusy i minusy. Niektóre z nich, jak na przykład styl nakazowy oraz styl normatywny posiadają więcej minusów niż plusów, jednak i one powinny znajdować się w palecie stylów wykorzystywanych przez skutecznego lidera. Jednak nie sam fakt określenia i opisania 6 stylów przez Golemana jest tak bardzo istotny. Najważniejsze jest to, że skuteczni liderzy nie ograniczają się do stosowania jednego stylu.

Styl nakazowy

Jest to styl, w którym liczy się przede wszystkim wola lidera. Dla szefa najważniejsze jest wymuszenie posłuszeństwa swoich pracowników. Lider narzuca swoje pomysły i swoją wolę, a następnie prowadzi ścisłą kontrolę ich wykonania. W przypadku niepowodzeń uwaga szefa skupia się przede wszystkim na poszukiwaniu winnego.

Styl ten w większości przypadków negatywnie wpływa na zaangażowanie i motywację. Jednak bywają sytuacje, w których warto go zastosować. Zaliczają się do nich sytuacje kryzysowe w firmie, które wymuszają podjęcie szybkich i stanowczych decyzji. Inna sytuacja to taka, w której zależy nam na wyrugowaniu nieodpowiednich nawyków. Styl ten można zastosować także wówczas, gdy inne style nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.  W odniesieniu do stylu nakazowego zalecane jest podejście: im rzadziej jest stosowany, tym lepiej.

Menedżer, który chce być skuteczny, poświęca część swojego czasu na pracę nad umiejętnością doboru właściwego stylu do sytuacji i pracownika. Odpowiedni styl przywódczy w istotny sposób wpływa na środowisko pracy, na kulturę organizacyjną.

Styl autorytatywny

Jego siła opiera się przede wszystkim na wyznaczaniu kierunku rozwoju firmy lub też działu. Stosowanie tego stylu pozwala pracownikom zrozumieć, jak ich praca mieści się w dużo szerszym celu firmy i pomaga im dostrzec znaczenie tego,co robią. Menedżer stosujący ten styl pozostawia pracownikom swobodę w doborze sposobu osiągnięcia wyznaczonych celów. Bywają jednak sytuacje, w których wizjonerski styl zarządzania nie sprawdzi się. Może tak się zdarzyć wówczas, gdy pracownicy nie wiedzą, w jaki sposób osiągnąć postawiony przez lidera cel.

Styl jednoczący

Jest to styl, w ramach którego istotne jest budowanie harmonii w zespole – zarówno pomiędzy szefem a pracownikami, jak też pomiędzy samymi pracownikami. Dla menedżerów stosujących ten styl ważne jest samopoczucie pracowników. Poświęcają oni czas na budowanie relacji i więzi w zespole. To te więzi pozwalają m.in. na otwartą i szczerą dyskusję. Dostarczają również liderom cennej wiedzy o tym, co rzeczywiście motywuje pracowników. 

Styl ten, w niektórych sytuacjach, będzie obniżać skuteczność działania firmy. Może stać się tak wtedy, gdy lider będzie przedkładać dobre relacje nad efektywne działanie. Zamiast szczerej rozmowy o wynikach będzie pojawiać się „zamiatanie pod dywan”, niedostrzeganie błędów czy też tolerowanie przeciętności.

Styl demokratyczny

Jego główną cechą jest to, że tworzy możliwość współudziału w podejmowaniu decyzji. Sprzyja to większemu zaangażowaniu w realizację zadań. Może także wzmacniać przywiązanie pracowników do firmy. Pozytywnie wpływa również na świadomość pracowników na temat funkcjonowania firmy, co zmniejsza wpływ domysłów i własnych interpretacji rzeczywistości. 

Do ujemnych stron tego stylu należy zaliczyć ryzyko niekończących się dyskusji i zebrań, problemy z podjęciem decyzji. Mogą też pojawić się głosy, że menedżer chce przerzucić odpowiedzialność za podjęcie decyzji na pracowników.

Styl normatywny

Stosujący go lider skupia się przede wszystkim na uzyskaniu perfekcji w wykonywaniu zadań. Wykonując swoją pracę, udowadnia innym, że „jak się chce, to można” lub też „skoro ja potrafiłem, to inni też mogą”. Prowadzi to często do sytuacji, w których menedżer zaczyna koncentrować się na „wyłapywaniu” tych, których wyniki odstają od normy. 

Warto go stosować w sytuacjach, gdy firma potrzebuje 
poprawy jakości produkcji, czy też świadczenia usług. Będzie także właściwym stylem, gdy pracownicy są ekspertami 
i potrafią pracować samodzielnie. Ten styl stosowany permanentnie może przynieść więcej skutków negatywnych, 
niż pozytywnych. 

Styl wychowawczy

Cechuje go przede wszystkim nastawienie na długoterminowy rozwój pracowników. Lider pomaga innym odkrywać ich silne i słabe strony. Zachęca pracowników do wyznaczania sobie celów rozwojowych, a następnie wspiera ich w dążeniu do nich. Jest to styl długodystansowy. Przynosi jednak bardzo dobre rezultaty. Pozytywnie wpływa na relacje w firmie. Zwiększa umiejętności zespołu, co w konsekwencji podnosi jakość i pomaga w ciągłym doskonaleniu się firmy.

Każdy z powyższych stylów ma swoje zalety, ale ma też i wady. Jedne z nich warto stosować ciągle. Inne z kolei lepiej wykorzystywać tylko od czasu do czasu, gdy nie będzie innego wyjścia.

Menedżer, który chce być skuteczny, poświęca część swojego czasu na pracę nad umiejętnością doboru właściwego stylu do sytuacji i pracownika. Odpowiedni styl przywódczy w istotny sposób wpływa na środowisko pracy i na kulturę organizacyjną. Z kolei kultura organizacyjna w dużym stopniu wpływa na zaangażowanie pracowników. Chcąc uzyskać większą motywację i zaangażowanie, skuteczni liderzy zaczynają od siebie i swoich umiejętności przywódczych.  

Przypisy